![]() |
||||
|
Kadm (Cd)
Toksyczne dzia³anie kadmu (w du¿ym stopniu) polega na zaburzeniu czynno¶ci nerek, chorobie nadci¶nieniowej, zmianach nowotworowych (zw³aszcza gruczo³u krokowego i nerek), zaburzeniach metabolizmu wapnia (deformacja szkieletu), zaburzenia funkcji rozrodczych. W³asno¶ciPraktycznie kadm nie wystêpuje w organizmie cz³owieka w chwili narodzin, lecz nagromadza siê stopniowo z powodu wyj±tkowo d³ugiego okresu pó³trwania trwania w organizmie, wynosz±cego przypuszczalnie; od 16 do 33 lat. Ogólna zawarto¶æ kadmu w ca³ym organizmie cz³owieka wynosi oko³o 30 mg, z czego 10 mg znajduje siê w nerkach, a 4 mg w w±trobie. Badania przeprowadzone na zwierzêtach wskazuj±, ¿e istnieje wzajemny antagonizm miêdzy kadmem a cynkiem, stwierdzono te¿ wspó³dzia³anie miêdzy kadmem, ¿elazem oraz miedzi±. Zatrucie kadmem powoduj± : zniekszta³cenie ko¶ci, zaburzenie wzrostu, niep³odno¶æ, nowotwory, naro¶la skórne. Kadm blokuje enzymy cyklu Krebsa ( cykl ten zapewnia produkcjê energii), bezpo¶rednio uszkadza komórki nerwowe, hamuje uwalnianie acetylocholiny w o¶rodkowym uk³adzie nerwowym oraz przy¶piesza jej rozk³ad (aktywuje cholinesterazê). Kadm zaburza przemiany wapnia i fosforu w tkance kostnej- przyczynia siê do rozrzedzenia struktury ko¶ci. Wypiera cynk ze ¶cian têtnic, zmniejsza ich elastyczno¶æ przy¶piesza rozwój mia¿d¿ycy oraz prowadzi do nadci¶nienia. Kadm dzia³a antagonistyczne do cynku, zaburza wiêc syntezê enzymów trawiennych oraz syntezê i uwalnianie insuliny, której produkcja wymaga obecno¶ci cynku.. Kadm zaburza czynno¶ci gruczo³u krokowego u mê¿czyzn, gromadzi siê w nerkach, zaburzaj±c ich czynno¶æ hormonaln± i wydalnicz±. Przy niedoborze cynku dochodzi do gromadzenia siê kadmu w w±trobie i nerkach. Przy przewlek³ym procesie mo¿e dochodziæ do zaburzenia wzrostu, niep³odno¶ci, zaburzenia czynno¶ci nerek, zniekszta³cenia ko¶æca. Wch³oniêty do organizmu kadm ( przez przewód pokarmowy i czê¶ciowo oddechowy) tworzy kompleksy z bia³kami (np. ma³ocz±steczkowa metalotionina), z którymi jest ³atwo transportowany, a nastêpnie deponowany g³ównie w nerkach i w±trobie. Kadm jest inhibitorem fosfatazy oraz enzymów zawieraj±cych grupy sulfhydrylowe, powoduje zaburzenia w metabolizmie bia³ek, zak³óca przemianê witaminy B1. Interakcje kadmu z Zn, Cu i Se polegaj± miedzy innymi, na wzajemnym wypieraniu siê z kompleksu z metalotionin±. Dlatego zwiêkszenie zawarto¶ci wymienionych pierwiastków os³abia toksyczne dzia³anie kadmu. Antagonizm kadm/¿elazo (Cd/Fe jest sprzê¿ony z antagonizmem kadm/wapñ (Cd/Ca) i wywo³uje zwiêkszone wydalanie wapnia pod wp³ywem kadmu. Odporno¶æ organizmów na toksyczne dzia³anie kadmu jest przypuszczalnie w³a¶ciwo¶ci± dziedziczn± i wi±¿e siê ze specyfik± metabolizmu. NadmiarToksyczne dzia³anie kadmu (w du¿ym stopniu) polega na: zaburzeniu czynno¶ci nerek, chorobie nadci¶nieniowej zmianach nowotworowych, (zw³aszcza gruczo³u krokowego i nerek ), zaburzeniach metabolizmu wapnia (deformacja szkieletu), zaburzeniach funkcji rozrodczych DawkaDzienne pobieranie kadmu z po¿ywieniem (przez doros³ego cz³owieka) kszta³tuje siê na poziomie 64mg w Wielkiej Brytanii, 23 - 120 mg w Polsce oraz 150 mg w skali ¶wiata, a dopuszczalna dawka wynosi 60 - 70mg na dobe. Osoby niepal±ce papierosów pobieraj± kadm g³ównie z ¿ywno¶ci± i oblicza siê, ¿e 75% dawki pochodzi z produktów ro¶linnych, których ziemniaki stanowi± ¼ród³o od 25% (Stany Zjednoczone) do 55% (Australia) tego metalu dla cz³owieka doros³ego. W ¿ywienia niemowl±t i dzieci najwiêkszy udzia³ mo¿e mieæ kadm pochodz±cy z marchwi. |
||||
|
||||